Çocuk Adalet Sisteminde Aile Katılımı Zorunlu Hale Getirilmeli

Çocuk Adalet Sisteminde Aile Katılımı Zorunlu Hale Getirilmeli

---

Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan değerlendirmelerde, suça sürüklenen çocuklara yönelik uygulanan tedbirlerin etkinliğine ilişkin ciddi endişeler gündeme getirilmiştir. Mahkemeler tarafından verilen kararlara rağmen, bu tedbirlerin hayata geçirilmesinde önemli sorunlar yaşanmaktadır. Özellikle aile katılımının eksikliği ve tedbirlerin uygulanmasında yaşanan zorluklar, bu alanda yapısal bir reform gerektiğini ortaya koymaktadır.

Tedbirler Kâğıt Üzerinde Kalıyor

Hasan Uğurlu başsavcının Meclis Suça Sürüklenen Çocukları Araştırma Komisyonu'nda sunduğu bulgulara göre, mevcut sistem ölçülebilirlik ve denetim mekanizması açısından yetersiz kalmaktadır. Çocuklara sunulan eğitim, sağlık ve danışmanlık gibi destekler çoğu zaman sadece resmi belgeler düzeyinde kalıp, gerçek hayatta bir değişim meydana getirip getirmediği takip edilmemektedir. Başka bir deyişle, bir çocuğun okula devam edip etmediği, davranış değişikliği yaşayıp yaşamadığı veya suça karışma riskinin azalıp azalmadığı kontrol altında tutulmamaktadır. Bu durum, tedbirleri basit bir prosedüre dönüştürmekte ve gerçek amacını yitirmesine sebep olmaktadır.

Ailelerin Sürece Dahil Olmaması Temel Problem

Sistemde görülen en kritik eksikliklerden biri, ailelerin çocuk iyileştirme sürecine yeterince katılmamasıolarak belirlenmiştir. Mahkemeler aldığı kararları uygulamak amacıyla aileleri davet etmektedir, ancak pek çok aile bu davetlere cevap vermemektedir. Mevcut hukuki çerçevede aileleri sürece katılmaya zorlayacak etkin bir yaptırım sistemi bulunmamaktadır. Suç duyurusu yapılsa dahi, bu durum çoğu zaman aileleri kararları gönüllü olarak uygulamaya yönlendirmekte başarısız olmaktadır. Sonuç olarak, çocuğun iyileştirilmesi yönünde alınan kararlar, aile desteğinin olmaması nedeniyle etkisiz kalmaktadır.

Yasal Altyapıda Güçlendirme Gerekiyor

Uzmanlar tarafından sunulan çözüm önerileri arasında, Çocuk Koruma Kanunu'nda düzenlemeler yapılması yer almaktadır. Tedbirlerin yerine getirilmemesi halinde aileler için caydırıcı cezai yaptırımlar uygulanması gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, belirli durumlarda devlet kurumlarının doğrudan müdahale ederek çocukları tedbirlere uyması konusunda zorlayabilmesi değerlendirilmeye alınmalıdır. Çocuk adalet sistemi, takip edilebilir, ölçülebilir ve sonuç odaklı bir yapıya kavuşturulmalıdır. Her çocuğa uygulanan tedbirin etkinliği ayrı ayrı izlenmeli, gerekirse değiştirilmeli veya güçlendirilmeli ve etkili olmadığında sonlandırılmalıdır. Mevcut sistem bu gereksinimleri karşılamaktan uzak olduğu için, tüm kurumların koordinasyon içinde çalışacağı daha kapsamlı bir yasal düzenleme yapılması şarttır.

Dört Temel Tedbir ve Uygulanışı

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında, çocuk mahkemeleri dört farklı tedbir uygulayabilmektedir:

• Eğitim Tedbiresi: Okula devam etmeyen çocuklar için uygulanır
  
• Sağlık Tedbiresi: Fiziksel ve ruh sağlığı desteği sağlanır
  
• Danışmanlık Tedbiresi: Psikolojik rehberlik ve danışmanlık hizmetleri sunulur
  
• Bakım Tedbiresi: Gerekli hallerde çocuğun barınması ve bakımı sağlanır
  

Bu tedbirler, savcılığın talebine göre hakim tarafından uygulanır ve ilgili kuruma (örneğin Milli Eğitim Müdürlüğü) iletilir. Ancak ailelerin işbirliği sağlanmadığında, tedbirlerin uygulanması önemli ölçüde sekteye uğramaktadır. Sistem, aile katılımını zorunlu kılacak ve bu katılımın sağlanmadığı durumlarda uygulanacak yaptırımları belirleyecek biçimde yeniden düzenlenmelidir.